In 2020 telde de retailsector in Brussel ongeveer 22.000 handelszaken. De sector biedt werk aan 61.000 voltijdse equivalenten, of ongeveer 9% van de totale werkgelegenheid. Maar wie gaat er precies schuil achter die cijfers? Wat is het profiel van de personen achter de toonbank? Welke weg hebben ze afgelegd? Om die vragen te beantwoorden heeft hub.brussels een enquête gevoerd bij 1.300 ondernemers en handelaars die gevestigd zijn in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De resultaten van die enquête worden geanalyseerd in deze studie van hub.brussels en de Université Libre de Bruxelles uit 2021.
De enquête is opgesteld rond verschillende thema’s en heeft tot doel een sociaal-demografisch profiel op te stellen van de zelfstandige, niet-franchisebedrijven in Brussel. Tot die thema’s behoren onder meer onderwijs, beroepservaring, nationaliteit en taalgebruik. Deze werkwijze heeft geleid tot nieuwe vaststellingen.
Een meerderheid van jonge en ervaren ondernemers
In België is de helft van de handelaars jonger dan 35 jaar. Brussel onderscheidt zich van de rest van het land aangezien meer dan twee op de drie ondernemers en handelaars jonger zijn dan die leeftijd. Het overwicht van jonge ondernemers komt ook tot uiting in andere verzamelde gegevens, zoals het traject van de bevraagde personen.
Uit het onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat de startleeftijd in de handelssector (als zaakvoerder of bediende) voor 50% van de bevraagden onder de leeftijd van 25 jaar ligt. Wanneer we kijken naar een schatting van het aantal jaren ervaring leert de enquête ons dat bijna driekwart van de handelaars meer dan vijf jaar ervaring had in de sector.
Behoefte aan opleiding voor het beroep van handelaar
Uit de analyse van het loopbaantraject van ondernemers en handelaars blijkt dat meer dan 75% van de bevraagden een diploma middelbaar onderwijs heeft en dat 25% van hen een hogere opleiding heeft gevolgd. Hoe hoger de opleidingsgraad van de respondenten, hoe nuttiger de opleiding wordt geacht bij het uitoefenen van het beroep.
Uit de enquête blijkt bovendien dat beroepsopleidingen – en vooral extra bijscholing – door de respondenten als nuttiger worden ervaren voor hun beroep dan studies. Het is dan ook van cruciaal belang om personen die zich aangetrokken voelen tot het beroep van ondernemer en handelaar te informeren over de juiste opleidingskeuzes om het succes van hun onderneming te waarborgen.
Verschillende nationaliteiten vertegenwoordigd maar vaak slechts één taal in de praktijk
Het onderzoek gaat ook in op de vraag welke talen de handelaars gebruiken in het contact met hun klanten. De steekproef leert dat bijna 60% van de bevraagde personen slechts één taal hanteert, terwijl 25% twee talen spreekt. Frans voert de boventoon aangezien bijna alle bevraagde ondernemers en handelaars de taal spreken. Vervolgens komt het Engels, gesproken door bijna een derde van de bevraagde personen, en in mindere mate het Nederlands en het Arabisch.
Hoewel de vier genoemde talen het meest door de ondernemers en handelaars worden gebruikt, werden in de steekproef meer dan 30 talen in kaart gebracht voor het contact met de klanten. Die talen verwijzen rechtstreeks naar de afkomst en de nationaliteit van de ondernemer en handelaar.
De enquête leert dat meer dan 40% van de respondenten van buitenlandse origine is, goed voor een totaal van 51 verschillende nationaliteiten. Net als bij het taalgebruik zien we dus een zekere diversiteit. Enkele nationaliteiten zijn echter sterk vertegenwoordigd: Marokkaans (één op de vijf niet-Belgische ondernemers en handelaars), Frans en Turks (één op de tien niet-Belgen).
Een echte diversiteit aan profielen
Hoewel de enquête deze algemene bevindingen aan het licht heeft gebracht, hebben de analyses op een gedetailleerder niveau aangetoond dat het ondernemers- en handelsweefsel in Brussel een echte diversiteit vertoont. Die diversiteit lijkt overigens niet af te hangen van een specifieke handelscategorie of een bepaalde territoriale logica. Het blijft dan ook absoluut noodzakelijk om bedrijfsondersteunende diensten te blijven garanderen voor iedereen, ongeacht de herkomst, het opleidingsniveau of de leeftijd.
